Verspijkerd & verzaagd

18 februari 2017 19:23
Mariabeelden, crucifixen, gipsen heiligen en andere devotieobjecten - sinds ze verdwenen zijn uit huis en kerk, worden ze door hedendaagse kunstenaars als dankbaar onderwerp gebruikt. Maar betekenen ze dan nog wel iets? En worden ze in de kunst misbruikt of juist gekoesterd? Het zijn vragen die worden opgeroepen in Verspijkerd en verzaagd.
Tot ver in de jaren zestig van de vorige eeuw sierden goedkope gipsen heiligenbeelden en devotieobjecten de Nederlandse rooms-katholieke kerken en huizen. Door secularisatie en ontkerkelijking kwam daaraan rond de Tweede Wereldoorlog een eind. Ook het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) had grote gevolgen: het rooms-katholieke kerkinterieur werd versoberd en opgeschoond; veel gipsen heiligen werden letterlijk aan de straat gezet. Vanaf de jaren ’60 tot nu hebben kunstenaars de werken verspijkerd en verzaagd. Zij gaven deze voorwerpen een nieuw uiterlijk, een nieuwe bestemming en een nieuwe betekenis en stonden zo aan de wieg van dit unieke fenomeen.




Moniek Westerman (Emmen, 1960), Vlucht (detail), 2011-2016, vogelveren, metaaldraad, ca. 40 objecten, ca. 230 x 150 cm, collectie kunstenaar, Groningen


Het Noordbrabants Museum brengt in de tentoonstelling Verspijkerd en verzaagd. Hergebruik van heiligenbeelden in de Nederlandse beeldhouwkunst voor het eerst dergelijke werken bijeen. Centraal in de expositie staat het oeuvre van de Bossche kunstenaar Jacques Frenken, die rond 1965 als eerste de afgedankte heiligen onder handen neemt. Hij symboliseert het ‘afscheid’ van de kerk en kerkelijk geloof in een tijd van ontzuiling en secularisatie. De kunstenaars van de jaren ’80 en ’90 zien het christelijke massagoed als het ‘propagandamateriaal’ van de kerk en hergebruiken het, vaak met andere voorwerpen, in figuratieve beelden, assemblages en installaties. Vanaf 2000 stelt de jonge generatie beeldhouwers het hergebruik in dienst van een hernieuwd zoeken naar betekenis en religie. De catalogus (WBooks, €19,95, ISBN 9789462581951) bevat artikelen over thema, context, historie, betekenis en kunstenaars.

Noordbrabants Museum . ’s-Hertogenbosch
t/m 5 juni
www.hetnoordbrabantsmuseum.nl



Jacques Frenken, (’s-Hertogenbosch, 1929), Heimwee naar Chartres, 1964, Collectie Bas van Velzen, Amsterdam

Share |
Dit artikel is nog niet beoordeeld