Zomers in Zeeland

14 juli 2018 09:40
Jan Toorop en Piet Mondriaan maakten het Zeeuwse Domburg honderd jaar geleden even het kunstzinnige hart van Europa. Ze zaten er op het duin, met Jacoba van Heemskerck en Ferdinand Hart Nibbrig. Ze ontmoeten elkaar nu weer in het Gemeentemuseum Den Haag waar we in de tentoonstelling Aan zee de Zeeuwse kust van rond 1910 zien door hun ogen. In het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg zijn onder de titel De wijde stilte werken van Nederlandse en buitenlandse kunstenaars die vanaf het Interbellum tot nu actief waren en/of zijn in Domburg.
Van oudsher hebben kunstenaars over Walcheren gezworven, aangetrokken door de ongerepte schoonheid van de natuur, de bijzondere lichtval langs de kust en de weerschijn ervan over het vlakke land. Vanaf 1870 ontwikkelde Domburg zich tot een echte kunstenaarskolonie. Het grillige duinlandschap, de zee en de oude bossen die de dorpen omzomen, inspireerden schilders, dichters, componisten en schrijvers. Sinds 1898 was Jan Toorop (1858-1928) hier ’s zomers met zijn vrouw en dochtertje Charley. ‘Het is buiten zoo mooi van kleur, kleur, kleur en zon’, verzuchtte Toorop in 1908 tijdens zijn verblijf in de badplaats. Domburg was rond 1900 ‘the place to be’. Dit was mede te danken aan fysiotherapeut Johann Georg Mezger (1838-1909). Vorsten en edelen kwamen van heinde en verre naar zijn villa Irma om er hun pijnen en kwaaltjes weg te laten masseren. Dat gefortuneerde publiek creëerde in combinatie met het Zeeuwse licht een aangenaam klimaat voor kunstenaars. Tal van binnenlandse en buitenlandse schilders kwamen er in Toorops kielzog werken. Ze raakten geïnspireerd door de omgeving en door de karakteristieke Zeeuwse bevolking. De zogenaamde Domburgsche Tentoonstellingen (1911-1921) maakten de band tussen hen nog hechter. De Eerste Wereldoorlog was voor kunstenaarskolonie Domburg het begin van het einde.








De Zomertentoonstelling 2018 in het Marie Tak van Poortvliet Museum is een vervolg op de Zomertentoonstelling van vorig jaar: een keuze uit schilderijen, tekeningen en grafische werken uit drie bijzondere verzamelingen: de Collectie van het MTVP Museum Domburg, de Collectie van de Gemeente Veere, waartoe Domburg behoort, en de Collectie van Francisca van Vloten, die deel zal uitmaken van het International Centre for Artists’ Colonies in Europe, een documentatie- en onderzoekscentrum in oprichting verbonden met het MTVP Museum Domburg. Francisca van Vloten stelde een aantrekkelijk overzicht samen in het pas verschenen boek De schilders van Domburg. Niet alleen bekende maar ook minder bekende kunstenaars en werken komen aan bod en het bevat een schat aan informatie over de kunstenaarskolonie.
Tot bloei kwam de kolonie met Toorop, die er samen met Piet Mondriaan de basis voor het Nederlandse luminisme legde. Dit is in feite het onderwerp van de tentoonstelling Aan zee in het Gemeentemuseum in Den Haag. Zijn geïdealiseerde impressies van het landleven geeft Toorop aanvankelijk - in de ban van de Seurat en Signac - in een kleurrijke, fijn gestippelde pointillistische stijl weer. Deze ontwikkelt zich in een bredere divisionistische toets. Aangetrokken door Toorop’s enthousiasme, kwamen ook Piet Mondriaan (1872-1944), Ferdinand Hart Nibbrig (1866-1915) en Jacoba van Heemskerck (1876-1923) naar Zeeland. Hier vonden zij tussen 1908 en 1915 niet alleen zon, zee en frisse lucht, maar vooral inspiratiebronnen. In ruim zestig werken is in het Gemeentemuseum Den Haag te zien hoe zij deze vooral in licht en kleur vertaalden in een stijl die als luminisme wordt aangeduid. Behalve Hart Nibbrig ontwikkelden zij later elk een eigen stijl. Mondriaan vond hier zijn weg naar de abstracte kunst; Van Heemskerk de hare naar een donker getint expressionisme.












Tentoonstellingen
Aan zee - Jan Toorop, Piet Mondriaan, Jacoba van Heemskerck, Ferdinand Hart Nibbrig
Gemeentemuseum Den Haag
t/m 18 november
gemeentemuseum.nl

De Wijde stilte - drie bijzondere collecties in beeld II
Marie Tak van Poortvliet Museum . Domburg
t/m 11 november 2018
marietakmuseum.nl

Boeken
Francisca van Vloten, De schilders van Domburg, 264 pagina's, WBOOKS, €19,95, ISBN 978 94 625 8260 6?


Share |
Dit artikel is nog niet beoordeeld